نفت 90 دلا‌ر، طلا‌ 772 ‌دلا‌ر...

اين صندوق در گزارش چشم‌انداز اقتصادي جهان پيش‌بيني كرده كه احتمال عبور قيمت نفت از مرز 95 دلا‌ر نيز وجود دارد. همچنين بنابر تحليل رويترز نيز در صورت عدم تغيير در سياست‌هاي توليد نفت اوپك، قيمت نفت همچنان در سطوح بالا‌ باقي خواهد ماند.روند صعودي بهاي نفت در حالي طي مي‌شود كه برخي از كشورهاي عضو اوپك از جمله نيجريه از تاثير منفي افزايش قيمت بر ميزان تقاضا ابراز نگراني كر‌ده‌اند. عبور نفت از ركوردهاي پيشين در حالي رخ مي‌دهد كه سازمان كشورهاي صادركننده و توليدكننده نفت در جلسه ماه سپتامبر خود به منظور كنترل قيمت‌ها، به افزايش 500 هزار بشكه‌اي توليد از ابتداي نوامبر راي مثبت دادند.اين در حالي است كه بهاي نفت‌خام سبك شيرين آمريكا ـ وست تگزاس اينترمديت ‌ براي تحويل در ماه نوامبر در بازار مبادلا‌ت نفتي نيويورك (نايمكس) در آخرين ساعات كاري بازار به 90 دلا‌ر و دو سنت رسيد كه اين ميزان بالا‌ترين قيمت ثبت‌شده براي نفت از آغاز فعاليت بازار در سال 1983 بوده است. كارشناسان ارشد انرژي بين‌الملل معتقدند هيچ دليلي براي افزايش قيمت در اين سطح وجود ندارد، بر اساس اصول بنيادي بازار در دوره‌اي قرار داريم كه بايد با كاهش تقاضا مواجه باشيم. در همين‌حال هر بشكه نفت‌خام برنت درياي شمال براي تحويل در ماه نوامبر در بازار مبادلا‌ت نفتي لندن نيز با يك دلا‌ر و 47 سنت افزايش قيمت، در سطح بي‌سابقه 84 دلا‌ر و 80 سنت دادوستد شد كه بالا‌ترين قيمت نفت از زمان آغاز فعاليت بازار لندن در سال 1988 بوده است. افزايش تنش بين تركيه و شمال عراق از مهمترين عوامل تاثيرگذار بر موج جديد افزايش قيمت‌ها اعلا‌م شده بود، هرچند كه برخي كارشناسان معتقد بودند اين قيمت‌هاي بالا‌ پايدار نخواهد بود. اين درحالي است كه كارشناسان تا پيش از اين تاكيد مي‌كردند باوجود افزايش قابل توجه بهاي نفت در ماه‌هاي اخير اين قيمت‌ها با تطابق با نرخ تورم پايين‌تر از قيمت نفت در اوايل دهه 1980 است كه بين 96 تا 101 دلا‌ر ارزيابي مي‌ش

نفت 90دلاري هم آمد

در حالي كه نفت به 02/90دلار رسيد، اتفاقات نشان مي‌دهد كه راهي تا 100دلار باقي‌ نمانده است

نفت در ايستگاه 90دلاري

در آخرين روز فعاليت بورس نفت نيويورك، بهاي هر بشكه نفت وست‌تگزاس اينترمديت از 90دلار عبور كرد. تنها 44سنت ديگر لازم است تا بهاي نفت‌خام به بالاترين قيمت خود در تمام طول تاريخ برسد. در سال 1981 و در پي حمله عراق به ايران و به راه‌افتادن جنگ نفت‌كش‌ها بهاي نفت‌خام از 67دلار عبور كرد. اين قيمت برمبناي نرخ دلار كنوني 46/90دلار مي‌شود. از سوي ديگر، نفت با شتاب فراوان به پيش مي‌رود و اكنون ديگر رسيدن به بشكه‌هاي صددلاري دور از دسترس نيست.
مجموعه‌اي از بحران‌هاي سياسي و اقتصادي وضعيتي را براي بازار نفت به وجود آورده‌اند كه با وجود عدم كمبود عرضه، نفت‌خام به سرعت گران مي‌شود.
قيمت 02/90دلار بالاترين رقمي است كه از زمان آغاز به كار بازار نفت نيويورك در سال 1983 تاكنون ثبت شده است.
در ديگر بازارهاي نفت جهان نيز وضعيت همين‌گونه بود و بوروكرهاي نفتي شاهد ثبت ركوردهاي جديدي براي طلاي سياه بودند.
در بورس نفت لندن بهاي نفت برنت درياي شمال به هر بشكه 80/84دلار رسيد كه بالاترين قيمت از زمان آغاز به كار بورس نفت لندن در سال 1988 است. در بازارهاي آسيايي نيز معامله‌گران نفت را به گران‌ترين قيمت‌ها دادوستد كردند. به گزارش بلومبرگ، بهاي هر بشكه نفت در بورس نفت سنگاپور براي اولين‌بار به 55/89 دلار رسيد. اين در شرايطي است كه بازارهاي نفت با افزايش تقاضا روبه‌رو هستند كه در روزهاي آينده و پس از تعطيلات آخر هفته مي‌تواند باز هم قيمت نفت را بالاتر ببرد.
ادامه ناآرامي و بحران در مرز تركيه و عراق و سقوط مجدد ارزش دلار آمريكا، اصلي‌ترين دلايل افزايش قيمت نفت بودند.
پارلمان تركيه يك روز پيش از ركوردزني 90دلاري قيمت نفت خام طرح حمله به عراق را با اكثريت آرا تصويب كرد.
از 550 كرسي پارلمان تركيه تنها 19 نماينده به اين طرح راي منفي دادند.

به عقيده تحليلگران اگرچه اين مصوبه پارلماني تنها به منزله اجازه حمله به ارتش تركيه است و به منزله فرمان نيست اما نشان مي‌دهد كه اجماع گسترده‌اي در ميان احزاب سياسي براي حمله به كردستان عراق و سركوب شورشيان كرد عضو حزب كارگران كردستان وجود دارد.
همين مساله، مي‌تواند حوادث آنجا را غيرقابل پيش‌بيني كند. رجب طيب اردوغان اگرچه اعلام كرد كه اين مصوبه به معني آن نيست كه حمله به شمال عراق قريب‌الوقوع است اما افزود كه گزينه نظامي همچنان مدنظر تركيه است.

در صورتي كه اين حمله عملي شود هزاران سرباز تركيه راهي مناطق نفت‌خيز شمال خواهند كه به اين ترتيب موجي از ناآرامي و بحران اين منطقه را فراخواهد گرفت و هيچ خبري نمي‌تواند از اين بيشتر جو بازارهاي نفتي را برهم بزند. اتفاقي كه مي‌تواند با تشديد نگراني‌هاي بهاي نفت را سه‌رقمي كند.
كاهش مجدد ارزش دلار در برابر يورو و ديگر ارزهاي قدرتمند ديگر دليل افزايش قيمت نفت در روز جمعه بود.
به گزارش رويترز نرخ برابري يورو برابر دلار در روز جمعه از 43/1 عبور كرد. به اين ترتيب زمينه افزايش قيمت نفت آماده شد. حرف و حديث‌هايي كه در مورد عزم بانك مركزي آمريكا براي كاهش مجدد نرخ بهره به گوش مي‌رسد اصلي‌ترين عامل سقوط ارزش دلار است. به اين ترتيب بخشي از عنان قيمت‌ها اكنون در دست بن‌برنانكي، رييس فدرال رزور است. كاهش مجدد نرخ بهره كه به احتمال زياد در پايان ماه اكتبر انجام خواهد شد رالي نفت را به سوي 100دلار تسريع خواهد كرد.
اوپك 81دلاري شد

در همين حال بهاي نفت‌خام سبد اوپك نيز ديروز با افزايش همراه بود. به گزارش دبيرخانه كشورهاي صادركننده نفت بهاي هر بشكه نفت اوپك به 14/81دلار رسيد. افزايش قيمت نفت در شرايطي صورت مي‌گيرد كه روز پنج‌شنبه عبدا... سالم‌البدري، دبير كل اوپك بار ديگر بر مواضع خود تاكيد كرد كه بهاي بالاي نفت تحت تاثير افزايش تنش‌هاي سياسي و كاهش توليد فرآورده‌هاي نفتي در كشورهاي صنعتي است. با وجود اين او گفت كه اوپك بنا بر مصوبه خود از ابتداي ماه نوامبر توليد را افزايش خواهد داد. توليدي كه به اعتقاد اكثر تحليل‌گران براي مهار كردن قيمت‌هاي سركش نفت كافي نيست. در همين حال اودئن آجوموگوبيا، وزير نفت نيجريه در گفت‌وگو با بي‌بي‌سي اعلام كرد سران اوپك در اجلاس 17 نوامبر خود مساله افزايش قيمت‌ها را بررسي خواهند كرد. هر چند تا آن زمان با روند كنوني قيمت نفت از 100دلار عبور كرده است. در همين حال دبيرخانه اوپك افزايش توليد بيشتر را به منظور كمك به كاهش قيمت‌ها دور از ذهن نداشته است. اما به جزئيات آن اشاره‌اي نشد.

واكنش به نفت 90 دلاري

عدم تعادل در بازار سرمايه

دبيرخانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت به عنوان بزرگ‌ترين كارتل توليدكننده نفت با انتشار بيانيه‌اي عدم ثبات در بازار نفت را تالي آشفتگي در بازارهاي سهام بزرگ جهان همچون وال‌استريت و لندن دانست. نوسانات نفت نشانگر نوسان شاخص‌هاي سهام است.
عدم ثبات در بازارهاي مالي بزرگ چشم‌انداز رشد اقتصاد جهاني را تيره كرده است، در نتيجه اين اتفاق آينده بازار نفت نيز مبهم شده است. همچنين دبيرخانه اوپك بار ديگر بر عدم دخالت عوامل دروني بازار همچون عرضه و تقاضا در رشد قيمت‌ها تاكيد كرد.
در اين بيانيه آمده است كه قيمت نفت به دليل نوسان دلار تغيير كرده است. كاهش ارزش دلار كه در پي كاهش نرخ بهره رخ داد سبب افزايش قيمت نفت شده است.

نگراني كاخ سفيد

نفت گران بار ديگر كاخ سفيد را نيز به واكنش واداشت. توني فراتو مدير رسانه‌اي كاخ سفيد در جمع خبرنگاران گفت: رييس جمهوري به طور حتم علاقه دارد كه قيمت نفت كاهش پيدا كند.
توني فراتو با اشاره به قيمت‌هاي بالاي نفت گفت: توليدكنندگان بايد احساس مسووليت بيشتري داشته باشند. نمي‌توان در برابر اين قيمت‌ها كه مي‌تواند اقتصاد جهان را تحت شعاع قرار دهد سكوت اختيار كرد.
ايالات متحده بزرگ‌ترين كشور واردكننده و مصرف‌كننده جهان است. افزايش بهاي انرژي سبب كاهش رشد اقتصادي آمريكا و تورمي شدن فضاي اقتصاد اين كشور مي‌شود.

اوپك قصد نشست ندارد

وزير انرژي اندونزي يك روز پس از ركوردشكني نفت خام گفت: نيازي به افزايش مجدد توليد اوپك وجود ندارد و افزايش 500هزار بشكه‌اي كه از ابتداي نوامبر اجرا مي‌شود كافي خواهد بود.
يوسگيا نتورو در گفت‌وگو با رويترز گفت: افزايش قيمت نفت در نتيجه تنش‌هاي ژئوپليتيك رخ داده است و اصول بنيادي بازار همچون عرضه و تقاضا نقشي در اين افزايش قيمت نداشته است.
وي با اشاره به اين كه بازار نفت به دقت زير نظر اعضاي اوپك قرار دارد، گفت: كشورهاي عضو اوپك فعلا قصدي براي برگزاري نشست فوق‌العاده به منظور بالا بردن سقف توليد ندارند.
اوپك هم‌اكنون نزديك به 40درصد نفت جهان را توليد مي‌كند. به تازگي قيمت سبد نفتي اوپك به 14/81 دلار رسيده است.

بدقولي غيراوپكي‌ها

آنتوني نونان تحليلگر ارشد بازار انرژي در گفت‌وگو با بلومبرگ رسيدن نفت به 90 دلار را نشانه اختلاف ديدگاه توليدكنندگان و واردكنندگان عنوان كرد.
به عقيده او اين اختلاف نظر سبب شده است تا ميزان واقعي مازاد توليد و همچنين آينده عرضه مبهم باشد.
همچنين اين تحليلگر ضعف توليدكنندگان خارج از اوپك را از عوامل نگراني بازارهاي نفتي برشمرد.
توليدكنندگان غيراوپك نتوانستند در سال 2007 توليد خود را آن گونه كه پيش‌بيني مي‌شود افزايش دهند. كاهش فشار چاه‌هاي نفت درياي شمال در كنار عدم توسعه منابع نفتي در شمال روسيه سبب شد تا با وجود سودآوري نفت در سال 2007 توليد كشورهاي خارج از اوپك مطابق پيش‌بيني‌ها بالا نرود. بنابر پيش‌بيني‌هاي پارسال توليدكنندگان خارج از اوپك امسال بايد 2 ميليون بشكه به توليدات خود اضافه مي‌كردند اما تنها 3/1ميليون بشكه آن محقق شده است.
نگراني از شوك عرضه
آژانس بين‌المللي انرژي نيز ديروز با انتشار بيانيه‌اي خطر شوك عرضه را در بازارها يادآور شد. به اعتقاد كارشناسان اين سازمان مطالعاتي و آمارسنجي، تقاضا در حال افزايش است.
اين تقاضاي پيش رونده به زودي مازاد توليد موجود در بازار را خواهد بلعيد. به گفته اين سازمان در پيش‌بيني‌هاي ابتداي سال اشتباهاتي صورت گرفته است.
اولين اشتباه در سنجش تقاضا بوده است. جديدترين يافته‌هاي سازمان بين‌المللي انرژي نشانگر آن است كه سطح تقاضا در اواخر نوامبر و ماه دسامبر ممكن است از 1/88ميليون بشكه در روز عبور كند.
در اين صورت بازار توان جوابگويي به اين تقاضا را نداشته و شوك عرضه روي خواهد داد.
در مقابل برخي تحليلگران عقيده دارند كه شرايط اقليمي نشان مي‌دهد كه آمريكاي شمالي امسال زمستان چندان سردي را پيش رو ندارد و به همين دليل با تقاضاهاي تقويت شده رو‌به‌رو نخواهيم بود.

ايستگاه بعدي بشكه‌اي 100دلار؟

 برخي از تحليلگران بر اين باورند كه ركورد قيمت‌هاي نفت، تازه شروع افزايش قيمت‌ها است.
 دلالاني كه بر افزايش تقاضاي جهاني شرط بسته‌اند، مي‌توانند قيمت‌ها را بيشتر افزايش دهند.
قيمت‌هاي نفت‌خام با ادامه ماه‌ها افزايش قيمت، ركورد جديدي را از خود بر جاي گذاشت. روز هفدهم اكتبر قيمت هر بشكه نفت‌خام شيرين در بورس نيويورك به بالاي 89دلار رسيد و اين رقم بالاترين ركورد به ثبت رسيده از زمان شروع قراردادهاي بورس نيويورك است.
به راستي چه چيزي عامل اصلي اين جهش قيمت‌ها است؟ بسياري از تحليلگران به تقاضاي روزافزون جهاني و عرضه محدود اشاره مي‌كنند. در آخرين تحولات، قانونگذاران تركيه در روز هفدهم اكتبر تصويب كردند كه نيروهاي نظامي اين كشور به شمال عراق اعزام شوند تا به تعقيب كردهاي منطقه بپردازند. نگراني از اينكه چنين اقداماتي مي‌تواند به توقف عرضه نفت در خاورميانه منجر شود، قيمت‌ها را بالا برده است.

گمانه‌زن‌هاي حاكم بر بازار

با وجود اين برخي از تحليلگران مي‌گويند كه آخرين جهش قيمت‌ها ارتباط چنداني با بنيان‌هاي بازار ندارد و بيشتر به گمانه‌زن‌هاي فعال در بازار بستگي دارد. در شرايطي كه آنها در جست‌وجوي سود بيشتر، قيمت‌ها را بالا مي‌برند، كارشناسان پيش‌بيني مي‌كنند كه قيمت نفت‌خام مي‌تواند به عددي سه رقمي برسد.
تام كلوزا، تحليلگر ارشد نفت در شركت مشاوره‌اي اويل پرايس اينفور ميشن مي‌گويد: «براي آنكه رقم 100دلار محقق شود، شرايط چندان فوق‌العاده‌اي نياز نيست.
با سرمايه‌گذاري بيشتر در بخش نفت و كاهش ارزش دلار ما به اين سطح قيمتي خواهيم رسيد».
طي چند سال گذشته، صندوق‌هاي بزرگ مالي، بانك‌هاي سرمايه‌گذاري بيع متقابل و موسساتي از جمله گلدمن ساكز و مورگان استنلي روي بخش نفت سرمايه‌گذاري بسياري كرده‌اند. ميزان اين سرمايه‌گذاري‌ها به حدي است كه مي‌تواند با ميزان تقاضاي جهاني براي نفت رقابت كند. اهميت آنها در بازار به آنها اين اجازه را مي‌دهد كه آنچه را كه مي‌تواند تحولات كوچك قيمت‌ها براساس افزايش تقاضا، مسائل ژئوپلتيكي و نگراني از وضعيت آب و هوا باشد، بزرگ‌نمايي كنند.
گمانه‌زن‌ها در حال حاضر شرط‌بندي‌هاي بزرگي بر قيمت‌هاي نفت كرده‌اند و در همين جهت قراردادهايي براي معامله روزانه 69ميليون بشكه منعقد ساخته‌اند.
اين سهم قابل توجهي از بازار نفت است كه در آن تقاضاي جهاني روزانه 83ميليون بشكه است.
استفن شورك، مشاور انرژي و نويسنده كتاب گزارش شورك مي‌گويد: «صندوق‌هاي بزرگ مالي و ساير مهره‌هاي نقش‌آفرين در اين بازي در صدر همه عوامل ديگر، كنترل بازار را به دست گرفته‌اند. مانند داستان دمي است كه سگ را به دنبال خود مي‌كشاند!»
اداره انرژي آمريكا در روز هفدهم اكتبر گزارش داد كه نرخ پايه نفت خام و گازوييل بيش از انتظار تحليلگران افزايش يافته است.
براساس اين گزارش، قيمت‌‌هاي نفت خام براساس الگويي واضح پيش مي‌رفت تا اينكه خبرهاي راي مجلس تركيه الگوي خريد را تغيير داد.
شورك مي‌گويد: «اكنون ما بسيار بيشتر از آنچه چند ماه پيش تصور مي‌كرديم، به رقم بشكه‌اي صد دلار نزديك شده‌ايم.»
اين حباب هم خواهد تركيد
تاثير بسيار زياد گمانه‌زن‌ها مي‌تواند قيمت‌ها را به چشم برهم‌زدني دچار سقوط كند.
فدل غيث، تحليلگر ارشد مركز اوپنهيمر مي‌گويد: تاريخ نشان داده است كه قيمت‌ نفت با پيش‌بيني رويدادهاي بزرگ دچار جهش مي‌شود و پس از آن خيلي زود از هم فرومي‌پاشد.
اين اتفاق هنگام رويدادهايي چون انقلاب اسلامي ايران، جنگ ايران و عراق، حمله عراق به كويت، توفان صحرا يا همان حمله آمريكا در سال 2003 به عراق و يورش اسرائيلي‌ها به لبنان در سال 2006، روي داد.
او بر اين باور است كه چشم‌انداز امروز هم هيچ تفاوتي با اين رويدادها ندارد.غيث در نامه‌اي نوشته است: «عناصر و اجزاي اين صنعت قيمت‌هاي بالاي 60دلار را توجيه نمي‌كنند، چه رسد به 80دلار. ما فكر مي‌كنيم افزايش قيمت‌ها منعكس‌كننده گمانه‌زني‌هاي بيش از حد در مورد احتمال وقفه در عرضه در صورت بروز يك بحران عمده در خاورميانه است.»
به عقيده او تحولاتي نظامي در خاورميانه در پيش است؛ اما اين تحولات آغازي براي افت قيمت‌ها خواهد بود و نه افزايش ديگر.
قيمت‌هاي نفت رو به هر جهتي كه گام بردارد، موسسات مالي نقشي مهم را در آن راستا ايفا خواهند كرد.
روز دوازدهم اكتبر وزير انرژي آمريكا، ساموئل بادمن گفت كه عرضه‌كنندگاني چون اوپك كنترل قيمت‌ها از دستشان خارج شده است و اكنون بازارها بيشتر مي‌توانند روي پيش‌بيني‌ها در مورد عرضه و تقاضا نقش‌آفريني كنند.
بادمن گفت: «قيمت‌ها هم‌اكنون در اتاق‌هاي معاملات بورس‌‌هاي نيويورك، لندن، فرانكفورت و توكيو تعيين مي‌شوند.»
اما شايد فعالان اين اتاق‌ها هم فقط تصور مي‌كنند كه كنترل قيمت‌ها را در دست گرفته‌اند.