فاركس چيست ؟

فاركس، بازار جهانى خريد و فروش ارز است؛ بازارى كه بانك ها و مؤسسات مالى بزرگ در آن ارزهاى مختلف جهان مانند دلار و يورو را معامله مى كنند. اين بازار برعكس بازارهاى سهام كه در مكان فيزيكى خاصى انجام مى شود در جاى خاصى متمركز نيست به اين معنى كه كار بازار سهام آمريكا با باز شدن تالار بورس نيويورك در خيابان وال استريت آغاز مى شود. اما خريد و فروش دلار مكان خاصى همچون تالار وال استريت ندارد و فقط از طريق تلفن يا شبكه ارتباط بين بانك ها و امروزه اينترنت جريان مى گيرد. بازار ارز بين المللى (Foreign Exchanage) هر دوشنبه با باز شدن بانك هاى استراليا شروع به كار مى كند. بانك هاى اين قاره شروع به معامله ارز و دادن قيمت به مشتريان در كليه نقاط دنيا مى كنند، سپس وقتى اين بانك تعطيل مى شود بانك هاى كشورهاى آسيايى كه صبح را آغاز كردند اين كار را ادامه مى دهند تا اين چرخه به بانك هاى اروپا و آمريكا برسد. اين چرخه زمانى پنج روز هفته بدون يك ثانيه توقف تا روز شنبه ادامه دارد. به عبارتى بزرگ ترين بازار معاملاتى دنيا با ۱‎/۶ ميليارد دلار معامله روزانه (۴۰ درصد بازار تجارت الكترونيكى) نور خورشيد را دور تا دور زمين تعقيب مى كند تا يك لحظه هم از معامله باز نايستند تا عده اى سود و عده اى نيز ضرر برند.

فارکس يک بازار بين بانکي است که در سال 1971 زماني که تجارت جهاني از قيمتهاي ثابت به قيمتهاي شناورتغيير کرد تاسيس شد. فارکس مجموعه اي است که در آن مبلغ مشخصي از پول براساس ارز رايج يک کشور به ارز رايج کشور ديگربا نرخ برابري مشخص وتوافق شده و درتاريخ معين توسط تعدادي معامله گر تبادل مي شود. در طول تبادل نرخ برابري يک ارز نسبت به ارز ديگر به راحتي تعيين مي شود: براساس عرضه و تقاضا- تبادلي که هر دو طرف معامله با آن موافق هستند.

دامنه معاملات در بازار جهاني ارز دائما" رو به رشد است، که اين امر بستگي به پيشرفت تجارت بين المللي و محدوديت هاي ارزي در بسياري از کشورها دارد. تبادلات روزانه معاملات جهاني در اواسط 1998 به 1.982 بيليون دلار رسيد(بازار انگلستان 32% و بازارنيويورک بيش از 18% و بازار آلمان10% معاملات روزانه را تشکيل مي دادند). نه تنها گسترش دامنه معاملت بلکه نرخ توسعه بازار نيز بسيار جالب است. در سال 1977 ميزان مبادلات روزانه 5 بيليون دلارآمريکا بود، اما بعد از ده سال به600 بيليون دلار امريکا و در سال 1992 به 1 تريليون رسيد. معاملات احتکاري يعني محاسبه نرخ هاي برابري که در بيش از 80% مجموع تبادلات وجود دارد سود گرفت. اين محاسبات تعداد زيادي از گروهها را اعم از سرمايه گذاران خرد را به خود جلب مي کند.

با پيشرفت فن آوري اطلاعات به بالاترين درجات در دو دهه اخير، بازاربه مرحله فراتر از شناخت راه يافته است. زمانيکه اين بازار با هاله اي از ابهام پوشيده مي شود، حتي متخصصان هم ديگر قادر به تشخيص وضعيت بازار نمي باشند. سيستم فارکس تحسين همگان را برانگيخته، هر چند معاملات در بازار فارکس در گذشته اي نه چندان دور يکي ازبزرگترين امتيازات بانکهاي انحصاري محسوب مي شد، در حال حاضر به لطف سيستم تجارت الکترونيک فراگير شده و اکثر بانکها نيز ترجيح مي دهند تا در سيستم الکترونيکي تجارت کنند تا اينکه تن به معاملات دوطرفه بدهند. کارگزاران الکترونيکي 11% تبادلات در بازار فارکس را به خود اختصاص داده اند. دايره معاملات روزانه بزرگترين بانکها دويچه بانک، بارکلي بانک، يونيون بانک سوئيس، سيتي بانک، چيس منهتن بانک، بانک استاندارد چارتربه بيليونها دلار رسيده است.

بازار فارکس به عنوان مکاني براي به چالش کشيدن قدرتهاي مالي و روحي و رواني اشخاص براي کسب درآمد آسان طراحي نشده است. گاهي اوقات بعضي اشخاص با يک چنين هدفي وارد مي شوند، ولي اين کار براي مدت کوتاهي خواهد بود. کليد استفاده مفيد و سودآور از فارکس "زيرکي" است. يکي ديگر از رموزموفقيت دربازار فارکس بدون توجه به اينکه چقدر قوي به نظر برسد، پشتکار و استقامت آن مي باشد. همه مي دانند که سقوط هاي ناگهاني يکي از خصوصيت هاي بازارهاي مالي است. اگرسهام با کاهش قيمت روبرو شود يعني با شکست روبرو شده است. اما اگر دلار ضعيف شود يعني يک ارز مقابل ديگري قوي شده است. براي مثال در اواسط سال 1998 ين ژاپن به اندازه يک چهارم از دلار قوي تر شد. در همان روزها دلار آمريکا در حدود 12 درصد افت کرد. در هر حال بازار هرگز ازبين نرفت و تجارت روال عادي خود را ادامه داد. به اين ترتيب است که بازارها و تجارتهاي وابسته به ارز همواره پايدار هستند و همواره مي توانند تجارت خود را داشته باشند.

جفت ارزها

پس از شناخت ابتدایی از بازار فارکس که به اختصار به آن FX نیز گفته می‌شود، امروز به شناخت عمیق‌تر بازار می‌پردازیم. همانطور که گفته شد، در شبکه بین بانکی(Inter-Bank) خرید و فروش ابزارهای مالی مربوط به ارزهای مختلف صورت می‌گیرد. ارزهای عمده دنیا(که به آنها ارزهای اصلی یا Majors گفته می‌شود(

حدود 90% از ارزها در مقابل ارز اصلی بازار یعنی دلار امریکا خرید و فروش می‌شوند. یعنی ارزها بصورت جفتی(زوج ارز) قیمت‌گذاری می‌شوند. در بازارهای دیگر(مثلا بازار کالا یا فلزات) نیز عمده خرید و فروشها در مقابل دلار امریکا($) انجام می‌شود. مثلا قیمت جهانی طلا(Gold) در حال حاضر 420$ به ازای هر اونس(Oz.) می‌باشد. قیمت ارزهای مختلف در بازار ارز نیز در اکثر موارد نسبت به دلار امریکا سنجیده می‌شود. مثلا هر یک یورو(€) برابر 1.2000 دلار امریکا قیمت‌گذاری شده است. یعنی در بازار جهانی ارز نرخ معامله یورو در مقابل دلار 1.2000 می‌باشد.

نکته: در اصطلاحات بازار فارکس به زوج ارز اصلی بازار یعنی EURUSD در اصطلاح Eddie گفته می‌شود. همچنین به GBPUSD گفته می‌شود Cable. بعضی مواقع نیز از USDJPY با اسم مستعار Sushi نام برده می‌شود.

پوند انگلستان(GBP) بعضی مواقع Sterling نیز نامیده می‌شود.

مکانیزم معاملات

پس از شناخت زوج ارزهای اصلی بازار که مهمترین ابزارهای مالی قابل معامله در بازار فارکس هستند، امروز به شناخت نحوه معاملات این بازار می‌پردازیم. مثل هر بازار مالی دیگر معامله به معنی خرید و فروش جنس مشترکی است که دو نفر برسر قیمت جنس خاصی به توافق می‌رسند و معامله(جابجایی کالا) صورت می‌گیرد. در بازار فارکس جنس مورد معامله زوج ارزهای قابل ترید هستند. ضمنا در نظر داشته باشید که بخاطر حجم بسیار بالای بازار و الکترونیکی بودن معاملات، شما فرد طرف دیگر معامله(که جنس را از شما می‌خرد یا به شما می‌فروشد) را نمی‌بینید.

اگر نقش کارگزار(بروکر (Broker= در عملکرد بازار را بخواهید بدانید، اینطور است که شما از طریق یک برنامه(Platform) از طریق اینترنت به کارگزار خود متصل می‌شوید. تعداد کارگزارها و تنوع سرویس‌های ایشان بسیار زیاد است و در جای خود بدان پرداخته می‌شود. اگر شما قصد خرید 10,000$ از زوج ارز EURUSD را داشته باشید، از طریق برنامه مربوطه این دستور خرید را به کارگزار می‌فرستید. طبق قوانین و قواعد بازار، کارگزار موظف است برای دستور خرید شما در شبکه بازار بین‌بانکی مشتری دیگری که همان مقدار از همان ابزار(یعنی 10,000$ از EURUSD) را از شما بخرد پیدا کند. بخاطر حجم زیاد بازار هیچوقت نیست که دستور خرید یا فروش شما بدون جواب بماند و همیشه دستورات خرید و فروش شما در لحظه انجام می‌شود(بروکر به انجام اینکار موظف است).

پس کارگزار نقش واسطه بین شما و بازار جهانی که بصورت شبکه بین بانکهای عمده دنیا است را برعهده دارد. معامله در شبکه بین بانکی حداقلهایی دارد که به مشتریان خرده‌پا اجازه نمی‌دهد در آن معامله کنند. مثلا حداقل مقدار معامله در شبکه بین بانکی 1 میلیون دلار است. کارگزار با داشتن مشتریهای متعدد و جمع کردن معاملات آنها ارقام خود را بالا برده و در شبکه بین بانکی معامله می‌کند.

اگر تابحال خرید و فروش ارز(در صرافی‌ها) انجام داده باشید، حتما دیده‌اید که قیمت خرید و فروش ایشان متفاوت است. به این معنی که مثلا دلار امریکا را 910 تومان(از شما) می‌خرند اما موقع فروش به شما قیمت آنها 912 تومان است. این حاشیه سود(اختلاف بین قیمت خرید و فروش) به اسپرد(Spread) معروف است و دقیقا کارگزاران بازار فارکس نیز از همین روش برای کم کردن کارمزد(کمیسیون) معاملات شما عمل می‌کنند. فرضا اگر شما قصد خرید EURUSD داشته باشید قیمت فروش آنها 1.2020 است اما اگر قصد فروش EURUSD داشته باشید آنرا از شما 1.2017 می‌خرند. این اختلاف 0.0003 (سه ده هزارم) بعنوان اسپرد شناخته می‌شود.

اسامی خاصی برای قیمت خرید و فروش وجود دارد. در مثال فوق به 1.2020 که قیمت خرید شماست Ask گفته شده، و به قیمت 1.2017 که قیمت فروش شماست اصطلاحا Bid گفته می‌شود. بنابراین همیشه قیمت Bid از Ask کمتر است. اختلاف بین قیمت bid و Ask همان کارمزد یا Spread می‌باشد. دقت کنید که میزان اسپرد در زوج ارزهای مختلف با هم برابر نیست. مثلا اکثر بروکرهای بازار فارکس برای EURUSD که جذابیت زیادی برای معامله‌کنندگان دارد سه ده هزارم(0.0003) اسپرد و برای ارزهای دیگر مقدار اسپرد بیشتری قائلند. همچنین در نظر داشته باشید که اسپرد(کمیسیون دریافتی) بروکرهای مختلف با هم متفاوت است.

حتما متوجه شده‌اید که نمونه‌های قیمتی که ذکر می‌شود، همگی تا 4 رقم اعشار هستند. مثلا قیمت USDCHF)دلار امریکا در مقابل فرانک سوئیس) در حال حاضر 1.2989 می‌باشد. به این عدد نرخExchange Rate یا Rate گفته می‌شود و به معنی رقم برابری دلار در مقابل فرانک می‌باشد. در بازار فارکس به رقم آخر(ده هزارم) یعنی به رقم چهارم بعد از اعشار یک پیپ یا پیپس (Pips) گفته می‌شود. پس می‌توانیم بگوئیم که اسپرد EURUSD سه(3) پیپ است. این به این معنی است که قیمت خرید و فروش زوج ارز EURUSD همیشه به اندازه سه ده هزارم(0.0003) با هم اختلاف دارند. مثلا اگر قیمت Bid در حال حاضر 1.2012 است، قیمت Ask به میزان 1.2015 خواهد بود. یعنی برای زوج ارز EURUSD همیشه اختلاف 0.0003 بین Bid و Ask وجود دارد. برای زوج ارز GBPUSD اسپرد معمول چهار(4) پیپ می‌باشد، اما بعضی از بروکرها هم برای آن اسپرد 5 پیپی در نظر گرفته‌اند.

نکته: اختلاف بین قیمت خرید و فروش به اسپرد(Spread) معروف است.

معاملات اهرمی

حتما شنیده‌اید که در بازار فارکس، کارگزار به سرمایه اولیه شما از طریق ضریب اهرمیLeverageاعتباری بسیار بیشتر می‌دهد، و شما قادرید مقادیر بسیار بالاتر از سرمایه اولیه خود را نیز خرید و فروش کنید. این موضوع صحت دارد ولی باید از جزئیات آن به‌طور کامل مطلع باشید.
همانطور که می‌دانید ورود به بازار فارکس و شروع به معاملات واقعیReal با سرمایه بسیار کم(در حد 300$) نیز ممکن است. مثلا فرض کنید سرمایه اولیهCapital شما 1000$ باشد. کارگزارها معمولا ضرایب اهرمی 1:100 یا 1:200 ارائه می‌کنند. پس با فرض اینکه بروکر شما ضریب اهرمی 1:100 به حسابAccountشما اختصاص دهد، شما قادر خواهید بود تا سقف 100,000$ (سرمایه اولیه × ضریب اهرمی) به خرید و فروش زوج ارزهای قابل معامله بپردازید. البته شما مجبور نیستید از کل این سرمایه مجازی(چون سرمایه واقعی شما 1000$ است) استفاده کنید و هر مقداری که علاقمند باشید در معاملات خود بکار می‌گیرید. مثلا شما 10,000$ از زوج ارز EURUSD را در موقعی که قیمت فروش کارگزار(Ask) برابر 1.2256 بوده خریداری کردید.

نکته: در بازار فارکس به100,000$ اصطلاحا 1( لات (Lot گفته می‌شود. همچنین به 10,000$ گفته می‌شود 0.1 Lot که حداقل مقدار قابل معامله در حساب‌های مینی(Mini) است.

کارگزاران بازار فارکس دو نوع حساب بنام‌های مینی(Mini) و حساب استاندارد ارائه می‌کنند. حداقل قابل معامله در حساب مینی 0.1 لات و در حساب استاندارد 1 لات می‌باشد. ضمنا در نظر داشته باشید که حداقل سرمایه اولیه باز کردن حساب مینی معمولا پایین‌تر از سرمایه لازم برای باز کردن حساب استاندارد است. مثلا در اکثر بروکرها با سرمایه اولیه بین 300 تا 500 دلار میتوان حساب مینی باز کرد در حالیکه برای باز کردن حساب استاندارد(که در آن لات استاندارد معامله می‌شود) بیش از 1000$ و در بعضی موارد 2 یا حتی 5 هزار دلار سرمایه اولیه لازم است.
البته بعضی بروکرها حساب میکرو(Micro) که در آن تا حداقل 0.01 لات(یعنی 1000$) میتوان معامله کرد نیز ارائه می‌کنند که تعدادشان زیاد نیست و حساب مینی معمول‌تر است.

شما مجبور نیستید که از ابتدای کار حساب واقعی داشته باشید. همه کارگزاران بازار فارکس در کنار حساب واقعی، حساب آزمایشی(Demonstration )نیز ارائه می‌کنند که شما تا هر زمانی که مایل باشید می‌توانید با حساب دمو فعالیت کنید و یادگیری و آموزش را توسط حساب دمو انجام دهید. حساب دمو هیچ تفاوتی با حساب واقعی نداشته و کلیه موارد عینا مثل هم می‌باشد، تنها تفاوت این است که با پول غیرواقعی معاملات انجام می‌شود.
اجازه دهید باز به مسئله ضریب اهرمی(leverage) برگردیم و مثال خود را ادامه دهیم. طبق مثال فرض کنیم شما یک حساب مینی دمو یا واقعی دارید و یک معامله(Position) باز کرده‌اید. یعنی اولین معامله خود را انجام داده‌اید. اولین معامله شما خرید 0.1 لات از زوج ارز EURUSD می‌باشد و قیمت ورود شما(قیمت خرید) برابر است با 1.2256 در صورتیکه پس از ورود به معامله(باز کردن پزیشن) نرخ این زوج ارز(قیمت یورو در مقابل دلار) افزایش یابد، شما سود کرده و در صورتیکه یورو در مقابل دلار ضعیف شود و نرخ برابری یورو/دلار به کمتر از 1.2256 سقوط کند، به معنی ضرر برای شما می‌باشد.

نکته  : در فارکس به معامله خرید(Buy) اصطلاحا Long نیز گفته می‌شود. مثلا Long Eddie به معنی خرید زوج ارز EURUSD می‌باشد. همچنین معامله فروش(Short) به Short معروف است. مثلا Short Cable به معنی فروش جفت ارز GBPUSD می‌باشد.

نکته:   اگر قیمت جفت ارزی که خریداری شده(Buy) افزایش یابد، سود نصیب معامله‌گر شده و اگر قیمت کاهش یابد ضرر حاصل خواهد شد. به بازار بالارونده Bull Market نیزگفته می‌شود(استعاره از گاو). در بازار افزایشی(Bull) باید خرید انجام داد(Long Position) تا از افزایش قیمت منتفع شویم.
در بازار کاهشی(نزولی) باید جفت ارز مربوطه را فروخت((Short Position تا از نزول قیمت آن سود حاصل شود. بازار کاهشی اصطلاحا Bear Market خوانده می‌شود(استعاره از خرس(